Jednym z najważniejszych narzędzi ochrony prawnej w postępowaniach o zamówienia publiczne jest możliwość wniesienia odwołania do Krajowej Izby Odwoławczej (KIO). A jego skuteczność zależy w dużym stopniu od zachowania odpowiedniego terminu. Błędne obliczenie czasu na wniesienie odwołania może sprawić, że sprawa w ogóle nie zostanie rozpoznana. Dlatego tak ważne jest, aby znać zasady liczenia terminów oraz wiedzieć, od którego momentu zaczynają one biec. 

Odwołanie do KIO – w jakich przypadkach jest możliwe? 

Odwołanie do KIO, zgodnie z art. 513 ustawy Prawo zamówień publicznych, które wnosi się do Prezesa Izby, przysługuje Ci na: 

1) niezgodną z przepisami ustawy czynność zamawiającego, podjętą w postępowaniu o udzielenie zamówienia, o zawarcie umowy ramowej, dynamicznym systemie zakupów, systemie kwalifikowania wykonawców lub konkursie, w tym na projektowane postanowienie umowy; 

2) zaniechanie czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia, o zawarcie umowy ramowej, dynamicznym systemie zakupów, systemie kwalifikowania wykonawców lub konkursie, do której zamawiający był obowiązany na podstawie ustawy; 

3) zaniechanie przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia lub zorganizowania konkursu na podstawie ustawy, mimo że zamawiający był do tego obowiązany. 

W praktyce odwołanie do KIO może interesować Cię, gdy jako wykonawca uważasz, że zamawiający dopuścił się naruszenia przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych. Może nastąpić to w sytuacjach takich jak: odrzucenie Twojej oferty przez zamawiającego, oparcie postępowania na dyskryminujących warunkach czy też naruszenie zasad uczciwej konkurencji na skutek sposobu opisania przedmiotu zamówienia. 

Odwołanie do KIO – terminy, których musisz przestrzegać

Odwołanie do KIO – w jakim terminie? To jedno z podstawowych pytań, które powinieneś sobie zadać. Jeśli złożysz odwołanie po czasie, zachodzi ryzyko, że Twoja sprawa w ogóle nie zostanie rozpoznana. 

Niestety terminy odwołań do KIO nie są długie. Nie możesz pozwolić sobie dlatego na opieszałość. To, ile wynoszą, zależy od tego, czy wartość danego zamówienia przekracza progi unijne z art. 3 ustawy Prawo zamówień publicznych, czy też jest od nich mniejsza.

Odwołanie do KIO – terminy: 

1. W przypadku zamówień, których wartość jest mniejsza niż progi unijne, odwołanie powinno zostać wniesione w terminie: 

a) 5 dni od dnia przekazania informacji o czynności zamawiającego stanowiącej podstawę jego wniesienia, jeśli informacja została przekazana przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, 

b) 10 dni od dnia przekazania informacji o czynności zamawiającego stanowiącej podstawę jego wniesienia, jeśli informacja została przekazana w sposób inny niż przy użyciu środków komunikacji elektronicznej. 

1. Dla zamówień o wartości większej niż progi unijne termin odwołania do KIO wynosi natomiast odpowiednio 10 dni lub 15 dni. 

Odwołanie do KIO – jak liczyć termin? 

Poza wiedzą o tym, ile jest czasu na odwołanie do KIO, ważne jest również to, jak liczyć ten termin.

Do zachowania terminu do wniesienia odwołania do KIO od czynności zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia nie ma znaczenia dzień oddania odwołania w polskiej placówce pocztowej wyznaczonego operatora.  

Ważne: O zachowaniu terminu do wniesienia odwołania decyduje faktyczna data wpływu, a nie data nadania korespondencji. Dotyczy to również korespondencji przesyłanej przy użyciu środków komunikacji elektronicznej.

Przykład 1: Nadanie pocztą tradycyjną

• Zamawiający opublikował ogłoszenie o wyborze najkorzystniejszej oferty w poniedziałek, 12 lutego.
• Termin na wniesienie odwołania wynosi 10 dni. Upływa on w czwartek, 22 lutego.
• Wykonawca nadaje odwołanie na poczcie we wtorek, 20 lutego.
• Jednak odwołanie dociera do KIO dopiero w piątek, 23 lutego.
• W takim przypadku termin nie został zachowany, ponieważ decydująca jest data wpływu do KIO, a nie data nadania. Odwołanie zostanie odrzucone z powodu wniesienia po terminie.

Odwołanie do KIO – termin wypadający w sobotę, niedzielę, święta

Przy obliczaniu terminów do wniesienia odwołania do KIO zastosowanie znajdują też ogólne przepisy Kodeksu cywilnego. Najważniejsze, wynikające z tego zasady, to: 

• termin na wniesienie odwołania do KIO liczy się w dniach kalendarzowych, co oznacza, że do jego obliczania wlicza się również soboty, niedziele i dni ustawowo wolne od pracy,
• termin zaczyna biec od dnia następnego, po którym nastąpiło zdarzenie, 
• gdy ostatni dzień na wniesienie odwołania do KIO przypada w sobotę, niedzielę lub święto, wtedy termin ten upływa w następnym dniu roboczym. 

Przykład 2: Koniec terminu w sobotę

• Zamawiający opublikował ogłoszenie o wyborze najkorzystniejszej oferty w poniedziałek, 8 lipca.
• Termin na wniesienie odwołania wynosi 5 dni.
• Liczymy dni:
  • 8 lipca – dzień 0
  • 9 lipca – dzień 1
  • 10 lipca – dzień 2
  • 11 lipca – dzień 3
  • 12 lipca – dzień 4
  • 13 lipca – dzień 5 (sobota)
• Ponieważ koniec terminu przypada na sobotę, zgodnie z art. 115 KC, termin upływa z końcem następnego dnia roboczego, czyli w poniedziałek, 15 lipca.
• Odwołanie musi wpłynąć do KIO najpóźniej do poniedziałku, 15 lipca, do godziny 16:00.

Co prawda, w najważniejszych ustawach proceduralnych przyjmuje się wprawdzie, jako regułę, że nadanie pisma w placówce pocztowej operatora publicznego jest równoznaczne z wniesieniem go do organu, jednak w każdym z tych postępowań domniemanie to wynika wprost z treści przepisów. 

W ustawie regulującej zamówienia publiczne również przewidziano taki przypadek, ale tylko w odniesieniu do jednego ze środków ochrony prawnej, a mianowicie do skargi na orzeczenie Izby, o której mowa w art. 580. Skargę tę wnosi się do Sądu Okręgowego w Warszawie – sądu zamówień publicznych, za pośrednictwem Prezesa Izby, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia Izby lub postanowienia Prezesa Izby, przesyłając jednocześnie jej odpis przeciwnikowi. 

Złożenie skargi w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe albo wysłanie na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy o doręczeniach elektronicznych, jest równoznaczne z jej wniesieniem.

Przykład 3: Wniesienie skargi do Sądu Okręgowego

• Wykonawca otrzymał orzeczenie KIO w poniedziałek, 4 marca.
• Termin na wniesienie skargi do Sądu Okręgowego upływa w poniedziałek, 18 marca.
• Wykonawca nadaje skargę w placówce pocztowej we wtorek, 12 marca.
• W tym przypadku termin został zachowany, ponieważ ustawa Prawo zamówień publicznych wyraźnie stanowi, że data nadania skargi jest równoznaczna z jej wniesieniem.

Natomiast w przypadku wnoszenia odwołania do KIO ustawodawca wyłączył stosowanie tego domniemania, także w drodze analogii (czy to legis czy iuris). Celem takiej regulacji było zaproponowanie rozwiązań, które przyspieszą procedurę odwoławczą. 

Odwołanie do KIO – do skutecznego rozpoznania liczy się nie tylko zachowanie terminu.

Zwracam uwagę na to, że dla skutecznego rozpoznania odwołania przez KIO ważne jest nie tylko zachowanie terminu, ale też, jak wynika z art. 517 ustawy Prawo zamówień publicznych, brak błędów formalnych w treści takiego odwołania oraz uiszczenie wpisu w wymaganej wysokości, którego wysokość zależy od tego, co jest przedmiotem zamówienia oraz, czy postępowanie toczy się poniżej, czy powyżej progów unijnych.

Przykładowo, wysokość wpisu wnoszonego w postępowaniu o udzielenie zamówienia na roboty budowlane o wartości mniejszej niż progi unijne, wynosi 10 000 złotych, a równej progom unijnym lub przekraczającej te progi – 20 000 złotych.