CO TO JEST TESTAMENT I DLACZEGO WARTO GO MIEĆ?

Niejednokrotnie rozmawiamy z Naszymi Klientami o sposobach zabezpieczania majątku. W toku takiej rozmowy musi zatem pojawić się kwestia uregulowania spraw spadkowych. Jeżeli Nasz Klient nie chce pozostawiać tych spraw „losowi” proponujemy uregulować sprawy spadkowe jeszcze za życia, między innymi poprzez sporządzenie testamentu.

Bez takiego dokumentu zastosowanie znajdą przepisy o dziedziczeniu ustawowym, czyli to ustawodawca zdecyduje, kto po nas odziedziczy majątek i w jakiej części.

Chcąc określić jednak losy swojego majątku na wypadek śmierci – sporządzamy testament.

Zatem kto może sporządzić testament?

Testament może sporządzić osoba, która ukończyła 18 lat lub przed ukończeniem tego wieku zawarła małżeństwo oraz nie jest ubezwłasnowolniona. Osobę sporządzającą testament nazywamy testatorem.

Co możemy wpisać do testamentu?

Przede wszystkim w testamencie ustanawiamy swoich spadkobierców. Możemy określić w jakich częściach będą dziedziczyć nasz majątek np. po połowie, lub jeden spadkobierca w 1/3 a drugi w 2/3 lub jeszcze inaczej, możemy do spadku powołać tylko jednego spadkobiercę. Jeśli nie określimy udziałów to wskazani spadkobiercy będą dziedziczyć w częściach równych. Dodatkowo w testamencie możemy nakazać komuś wykonanie nałożonego obowiązku czy działania lub zaniechania, możemy także sporządzić zapis zwykły i windykacyjny (czyli upraszczając- określoną rzecz zapisać określonej osobie), możemy także powołać wykonawcę testamentu, wydziedziczyć kogoś, a nawet ustanowić fundację.

Decydując się na sporządzenie testamentu należy wiedzieć, że testament nie wywoła żadnych skutków prawnych w momencie jego sporządzenia, ponieważ skutki te powstaną dopiero po śmierci testatora.

Testator może w każdej chwili odwołać testament w całości lub  w części. Można to zrobić poprzez sporządzenie nowego testamentu, zniszczenie istniejącego np. poprzez jego podarcie albo dokonanie w nim zmian.

Testament, aby był ważny musi spełniać podstawowe wymogi. Każdy może sporządzić testament własnoręczny. Wymogi tego testamentu wskazane zostały w art. 949 kc tj. taki testament musi być własnoręcznie sporządzony, musi zostać opatrzony datą i podpisem.

Ważne jest to, że nie można sporządzić testamentu wspólnego (na jednym dokumencie) np. małżonkowie nie mogą wspólnie sporządzić testamentu, w którym mąż powoła do spadku żonę, a żona męża. Odrębnie tak.

Testament możemy sporządzić także u notariusza. Wówczas to notariusz zadba o wszelkie kwestie formalne.

Znany jest także testament urzędowy, ponieważ przy jego sporządzeniu wymagana jest obecność osoby, która pełni funkcję publiczną  np. wójta czy burmistrza.

W polskim prawie możliwe jest także sporządzenie testamentu szczególnego, ale o tym innym razem.

Co dzieje się z testamentem po śmierci testatora?

Osoba, u której znajduje się testament ma obowiązek złożyć go w sądzie, gdy tylko dowie się o śmierci testatora. Następnie, kiedy sąd ma dowód śmierci testatora dokonuje otwarcia i ogłoszenia testamentu, które ma na celu ujawnienie jego treści. O dokonanym otwarciu i ogłoszeniu zawiadamia się osoby, których rozporządzenia testamentu dotyczą. Otwarcia i odczytania testamentu można dokonać także przed notariuszem.

A co z testamentem na tle międzynarodowym?

Nowością wśród aktów prawnych jest unijne rozporządzenie spadkowe nr 650/2012, zgodnie z którym testator ustalając prawo właściwe dla swojej sprawy spadkowej musi złożyć w testamencie lub osobno stosowne oświadczenie. Testator ma do wyboru prawo państwa, którego jest obywatelem w chwili wyboru lub w chwili śmierci.

 

Testament choć sporządzamy go na wypadek śmierci, jest ważnym dokumentem, gdyż wyraża ostatnią wolę testatora. Reguluje i porządkuje sprawy w trudnej dla bliskich chwili, skraca czas trwania postępowań spadkowych.

Dziś coraz częściej mówi się o planowaniu spadkowym czyli całym procesie, którego jednym z elementów jest sporządzenie testamentu. Planowanie spadkowe to czynności, które podejmujemy świadomie, zabezpieczając rodzinę przed wzajemnymi roszczeniami, ustalając zasady zarządzania majątkiem czy rozliczeń.

r.pr. M. Kochowicz, M. Lampert